موضوع تحقیق

نکاتی از کتاب "نحوه انجام تحقیقات اجتماعی" بیکر (ترجمه هوشنگ نایبی، نشر نی) درباره انتخاب موضوع تحقیق:

از فصل "هنر تحقیق اجتماعی":

بهترین پژوهش های اجتماعی آنهایی هستند که از یک تجربه یا دغدغه شخصی آغاز می شوند؛ اما هنر پژوهشگر اجتماعی در این است که چگونه به این مساله شخصی به صورت موضوعی اجتماعی نگاه می کند، یعنی موفق می شود از سطح "فرد" به سطح "ساختار" برسد. 

یکی دبگر از هنرهای پژوهشگر اجتماعی در این است که چگونه موفق می شود به یک موضوع واحد از دریچه های مختلفی نگاه کند، نه تنها از دریچه تجربه ها و گروه ها و محیط های آشنای خودش بلکه از دریچه تجربیات، گروه ها، و مجیط هایی کاملا متفاوت و حتی متضاد، تا به این وسیله پیچیدگی مسائل اجتماعی را بازنمایاند و طعم شگفتگی و آموزندگی مواجهه با "دیگری" را بچشد و بچشاند.

تمرینی برای شکل گیری بینش جامعه شناسی: ابتدا به موضوعاتی که واکنش های شدیدی چون خشم، غصه، حسرت، اضطراب، خوشحالی، ... در شما برمی انگیزند فکر کنید و درباره یک یا چند تا از آنها بنویسید (هر چقدر که می خواهید، از چند خط تا چند صفحه).  سپس سعی کنید موضوع مورد نظر را به عنوان مساله ای اجتماعی بیان کنید: در مورد پیدایش آن در جامعه چه می دانید؟  جامعه در مقابل آن چه برخوردی دارد؟  مشکلاتی که این موضوع برای جامعه ایجاد می کند کدامند؟  چه ارزش های اجتماعی ای در این مساله دخیلند؟  در آخر فهرستی از مباحثی که می توان در این تحقیق بهشان پرداخت تهیه کنید: عوامل اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، .... دخیل در پیدایش این مساله، تاثیرات این مساله بر فرایتدهای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، .... در جامعه، دیدگاه های گروه های مختلف جامعه به این مساله، و غیره.

از فصل "تبیین موضوع تحقیق":

یکی از راه های رسیدن به موضوع مشخص تحقیقتان جستجوی مقالات و کتاب های منتشر شده در حوزه مورد علاقه شماست ( مثلا حوزه آموزش هنر، حوزه مخاطبین هنر، حوزه سیاسیت گزاری های فرهنگی، حوزه مکان های نمایش هنر مثل موزه ها و گالری ها، و غیره).  مطالعه این منابع به شما نشان می دهد که چه تحقیقاتی در این حوزه انجام پذیر ایت و چه جاهای خالی ای در این تحقیقات وجود دارد که شما با تحقیق خودتان ممکن است بتوانید پرشان کنید.

راه دیگر مشورت با استادانی که در همین حوزه کار می کنند، افراد دخیل در این حوزه ها (مثلا گالری دارها، هنرمندان، دانش آموزان هنرستان و والدینشان، گالری روها، ....) یا دوستان روشتفکر و دست اندرکار یا علاقه مند و خوش فکر خودتان است تا دستتان بیاید که جه موضوعاتی در حوزه ممکن است مهم و جذاب باشند.

معیارهای انتخاب نهایی موضوع تحقیق: اول اینکه موضوع عملا بر حسب زمان، هزینه، کارها، میزان دسترسی به افراد و گروه ها و سازمان های مورد تحقیق، و مهارت های خود محقق، قابل تحقیق باشد. دوم اینکه موضوع حتما مورد علاقه تان باشد و برایتان مهم باشد. و سوم هم اینکه تحقیق به شناختمان از جامعه (در این مورد، جامعه ایران) بیفزاید: مثلا تحقیق راجع به میزان علاقه دانش آموزان هنر به واحدهای عملی در مقابل واحدهای نظری چه چیزی راجع به جامعه کنونی ایران به ما می گوید؟  

تعیین کنید که واحد تحلیل شما چیست: آیا یک فرد تعدادی از افراد موضوع مطالعه شما هستند؟  آیا به یک گروه و تعاملات بین اعضا آن به عنوان موضوع تحقیقتان علاقه مندید؟  آیا قرار است روی برنامه های خاصی به عنوان موضوع تحقیق متمرکز شوید؟  آیا به تحلیل در سطح سازمانی (مثلا مقایسه دو مدرسه با هم از نظر بودجه، یا مقایسه دو نهاد با هم از لحاظ سیاست هایشان) علاقه مندید؟  آیا قرار است تحلیلی در سطح ملی ارائه دهید ( مثلا معضل کمی مخاطب موزه ها در جامعه ایران به مثابه مشکلی که به اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی کلان ایران و منطقه مربوط می شود)؟  آیا موضوع تحقیق شما یک یا مچموعه ای از چند مصنوع و محصول فرهنگی (همچون تصاویر، مقالات رورنامه ها، آوازها، برنامه های تلویزیونی) است؟

برای اطلاعات بیشتر پیشنهاد می کنم مقدمه و فصل چهار کتاب "نحوه انجام تحقیقات اجتماعی" را مطالعه کنید. ??

/ 0 نظر / 14 بازدید